22 czerwca 2026 r. odbył się w Warszawie finał konkursu historycznego: Zbiorowy Portret Stulecia.
Uroczystość odbyła się w Bibliotece Narodowej – Pałacu Rzeczypospolitej. Na finał zaproszono 5 zespołów z różnych miejscowości w Polsce. Wśród tych pięciu finalistów znalazł się także nasz zespół w składzie: Julia Kandzia, Filip Glanc i Paweł Strzelski.
Przed rozpoczęciem uroczystości wszyscy zaproszeni uczniowie zwiedzali Bibliotekę Narodową, gdzie mogli zobaczyć wiele cennych rękopisów.
Na początku uroczystości, przed ogłoszeniem ostatecznych wyników, głos zabrali: Dyrektor Biblioteki Narodowej - Tomasz Makowski; Zastępczyni Szefa Misji Ambasady Stanów Zjednoczonych w Polsce - Stephanie Holmes; prezes Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności - Jerzy Koźmiński, który w latach 1994–2000 pełnił funkcję Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej w Stanach Zjednoczonych; Redaktor Naczelny kwartalnika „Karta”, Przewodniczący Jury - Zbigniew Gluza.
Komunikat Jury konkursu „Zbiorowy portret stulecia”
Konkurs został ogłoszony przez Fundację Ośrodka KARTA wraz z Partnerami w grudniu 2025 – w odniesieniu do zbliżającej się 100. rocznicy powstania Deklaracji Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych. Ten niezwykły dokument, stanowiący list od narodu polskiego do narodu amerykańskiego, pod którym w 1926 roku podpisało się blisko 1,3 miliona obywateli II Rzeczpospolitej, zdigitalizowany i umieszczony na portalu Polska1926.pl, stał się wielkim cyfrowym archiwum znaków życia dawnej społeczności.
Organizatorzy konkursu zachęcali uczniów, by sprawdzili, czy znajdą tam podpisy dawnych sąsiadów lub członków rodzin – często dziś nieznanych lub zapomnianych. By poszukali źródeł, zebrali relacje świadków i przez pryzmat zrekonstruowanych osobistych i zawodowych losów pojedynczych osób lub grup (rodziny, klasy szkolnej, mieszkańców miejscowości) opowiedzieli o minionym stuleciu.
Oprócz zadania badawczego stanęło przed uczestnikami konkursu także zadanie kreacyjne, by przedstawić efekt swojej pracy w atrakcyjnej i nowoczesnej, dowolnie wybranej formie. Dopuszczono nawet możliwość stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (AI), pod warunkiem transparentności ich użycia oraz przestrzegania zasad etyki wobec źródeł i bohaterów. Dodatkowym wyzwaniem było wprowadzenie efektów pracy do lokalnej społeczności, w przestrzeń publiczną miejscowości i szkół, budując trwały pomost między pokoleniem sygnatariuszy z 1926 roku a współczesną młodzieżą.
Wszystkie kryteria konkursu spełniło i ocenie Jury zostało poddanych 26 prac, z których wiele wzbogaci biografie sygnatariuszy Deklaracji na portalu Polska1926.pl.
Spośród nich Jury, powołane przez Fundację Ośrodka KARTA, pięciu zespołom przyznało nagrody i wyróżnienia, ufundowane przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności i Fundację Kościuszkowską.
Nagroda Główna
w postaci wyjazdu Zespołu do Waszyngtonu
Filip Glanc, Julia Kandzia, Paweł Strzelski, ze Szkoły Podstawowej nr 4 im. 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty w Lublińcu, za pracę pt. Człowiek wielu talentów – historia Józefa Gorgosza, przygotowaną pod opieką Ewy Brol – nauczycielki matematyki.
W pracy zrekonstruowano losy, obecnego na kartach Deklaracji, niezwykłego rzemieślnika, artysty-samouka i wizjonera. Opowieść – w postaci filmu wygenerowanego dzięki narzędziom AI, w tym ożywieniu oryginalnych zdjęć – prowadzi od jego wojennej służby w Szkocji, gdzie tworzył pierwsze rzeźby w mahoniu, przez powojenną odbudowę Lublińca i budowę własnego domu, aż po opatentowanie innowacyjnej maszyny do workowania zboża. Jury doceniło rzetelną kwerendę archiwalną, wykorzystanie unikatowych pamiątek rodzinnych oraz ukazanie bohatera jako postaci wielowymiarowej, której pasja i pracowitość stały się fundamentem rodzinnej sztafety talentów.
Po wręczeniu nagród odbyła się krótka debata na temat: Sztuka narracji w czasach cyfrowych, czyli: jak mówić o przeszłości językiem współczesności, w której wzięli udział przedstawiciele wszystkich zespołów biorących udział w finale.
Dziękujemy także p. Alicji Migoń za umożliwienie uczniom zwiedzania Warszawy w dzień poprzedzający finał konkursu.
Zachęcamy do obejrzenia filmu przygotowanego przez nasz zespół:
